Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin para birimi hakkındaki 5083 No.lu kanunu, 31.01.2004 tarih ve 25363 sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanmıştır. Türk Lirası'ndan altı sıfır atmaya yönelik olarak yayımlanan söz konusu kanun çerçevesinde;
Yeni düzenleme ile, 01.01.2005 tarihinden itibaren kaydi işlemler sadece YTL ile gerçekleştirilecek, TL kaydi işlemlerde
kullanılmayacaktır.
YTL’ye geçişle ilgili ayrıntılı ve güncellenmiş bilgilere, ilgili kurum ve kuruluşların YTL gelişmelerinin yayınlandığı
http://www.ytl.gen.tr/ adresindeki internet
sitesinden ulaşabilirsiniz.
YTL'YE GEÇİŞİN AMACI:
Ulusal ekonomimizde 1980-2002 döneminde yaşanan enflasyonist süreç sonucunda; paramız taşıdığı kupür değeri bakımından
dünyada rastlanmayan büyüklüklere ulaşmış, dünyadaki en büyük kupürlü banknot (20.000.000 TL) sadece ülkemizde kullanılmaya
başlanmıştır. Bu durum paramızın itibarını olumsuz yönde etkilemekte; ayrıca, parasal değerlerin yazılmasında ve ifade edilmesinde,
vezne işlemlerinde, muhasebe ve istatistik kayıtlarında, bilgi işlem programlarında, ödeme sistemlerinde, fiyat etiketlemelerinde ve
günlük hayatta çeşitli zorluklara neden olmaktadır.
Bu gerekçelerle, paramızdan altı sıfır atılarak bir milyon Türk Lirası eşittir bir Yeni Türk Lirası (1.000.000 TL = 1 YTL)
değişim oranında yeni bir para birimine geçilmesi ve ulusal ekonominin kapsamına giren parasal değer ve kayıtlarda genel bir
sadeleştirilme yapılması uygulama açısından pratik bir çözüm olarak gündeme gelmiştir.
YTL'YE GEÇİŞİN OLUŞTURACAĞI OLUMLU SONUÇLAR:
Türk Lirasından altı sıfır atılması ile birlikte;
- Bol sıfırlı rakamların yarattığı teknik ve operasyonel sorunların aşılması,
- Enflasyonun kalıcı bir biçimde tek haneli seviyelere düşürülmesi konusundaki kararlılığın güçlenmesi,
- Toplumun ulusal paraya olan güveninin yenilenmesi,
- Fiyatlama davranışlarında geçmişe yönelik endekslemenin, bekleyişlerde ise tek haneli enflasyona geçişte oluşabilecek direncin
kırılması,
- YTL olarak üst değerli 2 büyük kupür daha çıkarılarak istikrar ortamında uzun süre kupür kompozisyonunda değişiklik yapılmasına
gerek kalmaması,
- Kayıt ve işlemlerde sadelik, parasal tutarların ifadesinde pratik yararlar sağlanması,
- Enflasyonun tek haneli düzeye düşürülmesiyle beraber paramızın itibarının yükselmesi,
şeklinde özetlenebilecek olumlu sonuçların ortaya çıkması beklenmektedir.
YTL'YE GEÇİŞİN ENFLASYON, FAİZ ORANLARI, DÖVİZ KURLARI ve YATIRIM ARAÇLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ:
Türk Lirasından altı sıfır atılması sonrasında;
- Perakendecilerin YTL’ye geçiş maliyetini tüketicilere yansıtmak veya kuruştan kaynaklanan yanılsamalardan yararlanmak amacıyla
yukarı doğru fiyat yuvarlamaları yapmak şeklindeki uygulamalarının süreklilik arz etmeyeceği, söz konusu yuvarlama etkisinin zaten
varolan yuvarlama etkisi yüzünden daha az hissedilebileceği, enflasyonist etkiden ziyade enflasyonun tek haneli rakamlara
indirilmesindeki kararlılığın ön plana çıkacağı,
- Döviz kurları, faizlerin genel düzeyi ve yatırım araçlarının (vadeli mevduat, hisse senedi, hazine bonosu, devlet tahvili,
yatırım fonları v.b) getirilerinde, bekleyişleri olumlu yönde etkilemekten başka olumlu veya olumsuz bir etkinin oluşmayacağı
öngörülmektedir.
TÜRK LİRASI (TL) - YENİ TÜRK LİRASI (YTL) DEĞİŞİM ORANU ve YENİ KURUŞ'A TAMAMLAMA:
Türk Lirası değerlerinin Yeni Türk Lirası'na dönüştürülmesinde, bir milyon Türk Lirası (1.000.000 TL) eşittir bir Yeni
Türk Lirası (1 YTL) değişim oranı esas alınacaktır.
Bir başka ifadeyle, Yeni Türk Lirası'na geçiş ile birlikte Türk Lirası'ndan 6 sıfır atılacaktır. Diğer taraftan,
50.000.000 Türk Lirası (TL) ile dönüştürme işlemi sonrasında elde edilecek 50 Yeni Türk Lirası (YTL) aynı satın alma gücüne sahip
olacaktır.
Türk Lirası değerlerinin Yeni Türk Lirası'na dönüşüm işlemlerinde, Yeni Türk Lirası cinsinden yapılan işlemlerin
sonuçlarında ve ödeme aşamalarında, Yarım Yeni Kuruş ve üzerindeki değerler bir Yeni Kuruş'a tamamlanacak ve yarım Yeni Kuruş'un
altındaki değerler dikkate alınmayacaktır.
01.01.2005 tarihi itibariyle Türk Lirası değerleri, yukarıda belirtilen yuvarlama esasları doğrultusunda Yeni Türk
Lirası'na (YTL) dönüştürülecektir. Bu bağlamda, 5.000 TL ve üzerindeki değerler 1 Yeni Kuruş'a (YKr) tamamlanacak, 5.000 TL altındaki
değerler ise dikkate alınmayacaktır.
Düzenlemeyi TL ve YTL karşılık örnekleriyle açıklamaya çalışırsak, 01.01.2005 tarihinden itibaren;
| 10.000 TL |
= 1 Yeni Kuruş |
| 50.000 TL |
= 5 Yeni Kuruş |
| 100.000 TL |
= 10 Yeni Kuruş |
| 250.000 TL |
= 25 Yeni Kuruş |
| 500.000 TL |
= 50 Yeni Kuruş |
| 1.000.000 TL |
= 100 Yeni Kuruş = 1 Yeni Türk Lirası |
| 164.425.000 TL |
= 164,44 YTL (164 Yeni Türk Lirasi ve 44 Yeni Kuruş) |
| 164.434.999 TL |
= 164,43 YTL (164 Yeni Türk Lirasi ve 43 Yeni Kuruş) olacaktır |
TÜRK LİRASI'NIN TEDAVÜLE ÇIKIŞ ve TÜRK LİRASI'NIN TEDAVÜLDEN ÇEKİLİŞ SÜRECİ:
Yeni Türk Lirası ve Yeni Kuruş 01.01.2005 tarihinde tedavüle çıkarılacaktır.
Yeni Türk Lirasının tedavüle çıkacağı 01.01.2005 tarihinden başlayarak, Türk Lirası ve Yeni Türk Lirası banknot ve madeni
paraları tedavül süresi sonu olan 31.12.2005 tarihine kadar birlikte tedavül edecektir.
Tedavülden çekilecek Türk Lirası banknotlar, 14.01.1970 tarih ve 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu'nun
37'inci maddesine göre 01.01.2006 tarihinden itibaren on yıl sonra zamanaşımına uğrayacaktır. Türk Lirası banknotlar, bu tarihten
itibaren 10 yıl boyunca sadece T.C. Merkez Bankası ve T.C. Merkez Bankası Şubesi bulunmayan yerlerde T.C.Ziraat Bankası tarafından
değiştirilecektir.
YENİ TÜRK LİRASI (YTL) BANKNOTLARININ ve MADENİ PARALARIN KÜPÜR KOMPOZİSYONU:
Yeni Türk Lirası (YTL) Banknotlar: 1, 5, 10, 20, 50 ve 100 YTL
Madeni Paralar : 1, 5, 10, 25, 50 Yeni Kuruş (YKr) ve 1 YTL
YENİ TÜRK LİRASI (YTL) UYGULAMASINDA ÜRÜN ve HİZMETLERE AİT ETİKET FİYATLARININ GÖSTERİMİ:
01.01.2005 – 31.12.2005 tarihleri arasında, bütün mal ve hizmet bedellerinin, 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında
Kanunun 12'inci maddesi çerçevesinde düzenlenecek etiket ve tarife listelerinde hem Türk Lirası (TL) hem de Yeni Türk Lirası (YTL)
üzerinden ayrı ayrı gösterilmesi
zorunludur.
YENİ TÜRK LİRASI'NIN ULUSLARARASI PARA KODU:
YTL’nin uluslar arası para kodu (ISO kodu) "TRY 949 2" olarak belirlenmiştir.